Dbamy o kondycję dysku i backup systemu (porada)

Hej Wam.

Chciałbym przedstawić poradę na temat ochrony dysku.

1. Diagnoza wstępna

Niestety każdy dysk może ulec awarii. Warto więc postarać się o rozpoznanie zbliżającej się katastrofy. Nie jest to łatwe, bo błędy powodowane przez uszkodzony dysk mogą na pierwszy rzut oka przejść zupełnie niezauważone. Jednak nieoczekiwane włączanie się sprawdzania dysku po starcie systemu czy nieudane próby otwarcia plików są sygnałem alarmowym, na który musisz zareagować, póki nie utraciłeś danych.

Praktycznie każdy dysk jest wyposażony w mechanizm monitorowania, który ostrzega o nadchodzących problemach - S.M.A.R.T. (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology). Korzystając ze specjalnego oprogramowania, możesz łatwo poznać aktualną kondycję swojego magazynu danych.
W naszym przykładzie posłużę się programem CrystalDiskInfo (free):
Program można pobrać z tej strony.

1.1. Gdy program zostanie pobrany i zainstalowany na komputerze możemy przystąpić do czynności sprawdzenia jego temperatury i jego zdrowia



Na powyższym zdjęciu można zauważyć, że kondycja dysku jest dobra i informuje nas o prawidłowej temperaturze. Poniżej przedstawię orientacyjne temperatury dla dysków:

- Poniżej 50°C – możemy uznać za prawidłową temperaturę dysku,
- Pomiędzy 50- 60°C- jest to podwyższona temperatura dysku. W tym wypadku może nastąpić zwiększone zużycie dysku,
- Powyżej 60°C- jest to już wysoka temperatura w wyniku czego istnieje duże ryzyko awarii dysku.

W powyższym zdjęciu możemy zauważyć kolor niebieski co oznacza poprawną temperaturę dysku. W przypadku gdy kolor jest żółty oznacza ostrzeżenie. Natomiast kolor czerwony oznacza stan alarmowy dla dysku.
Zalecam również sprawdzenie na liście parametrów S.M.A.R.T.



Również w tym przypadku oznaczania kolorystyczne mają znaczenia jak powyżej. Chciałbym nadmienić, że jeżeli mamy komunikat przy pozycji:

- Ilość realokowanych sektorów- oznacza, że na dysku są znajdują się uszkodzone sektory, co niestety praktycznie doprowadza do utraty danych.
- „Czas potrzebny do rozkręcenia talerzy” jak i również „Częstotliwość błędów podczas pozycji......”- oznacza praktycznie jego tzw. Śmierć czyli zużycie mechaniczne spowodowane awarią fizyczną dysku (tutaj jest kilka opcji np: zużycie talerzy itd.).

Krótka nota jak dbać o dysk twardy:

- Gdy w obudowie masz więcej niż dwa dyski, nie montuj ich jeden nad drugim, lecz pozostaw między nimi jedną wnękę wolną. Poprawi to warunki chłodzenia, a także zminimalizuje ryzyko nakładania się wibracji z obu napędów na siebie co poprawi komfort pracy głowic.
- Jeżeli jest to możliwe staraj się umieszczać dyski w obudowie najniżej, jak to możliwe. Najlepiej zamontuj dysk tuż przy podstawie, im bliżej podstawy, tym chłodniej co jest bardzo dobre dla dysku.
- Gdy dysk ma temperaturę znacznie wyższą od pokojowej, rozważ montaż cichego, wolnoobrotowego wentylatora z przodu obudowy, gdy nie ma otworów do jego montażu, zamontuj specjalne moduły chłodzących dyski.

Istnieją inne programy do monitorowania dysku i możemy posłużyć się innymi. Praktycznie zasada działania jest ta sama jak i również komunikaty:

- HDTune,
- WinAAM- jest również przydatny do wyciszania dysków z wykorzystaniem AAM (kompromis pomiędzy jego wydajnością, a cichą pracą dysku w zależności od konfiguracji pracy głowicy dysku),
- HDD Health.
Jest wiele innych programów do diagnozowania, ale tutaj raczej nie będę się rozwodzić, bo uważam, że przedstawione są warte uwagi.

2. Co robić w przypadku gdy mamy uszkodzenie dysku?

Na początek chciałbym przytoczyć trochę teorii o uszkodzeniach dysku. Błędy na dysku twardym dzielą się na dwa rodzaje logiczne i fizyczne. Błędy fizyczne, czyli bad sectory (ang. błędne sektory), powstają wskutek uszkodzeń powierzchni talerzy dysku. Jeśli na dysku pojawiają się bad sectory, należy jak najszybciej przenieść dane, dysk może w każdej chwili przestać pracować. Błędy fizyczne są rezultatem wstrząsu lub uderzenia w dysk. Ponieważ odległość między talerzem a głowicą wynosi kilka mikrometrów, nawet mały wstrząs dysku w trakcie pracy może być skutkiem porysowaniem talerzy co może doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia dysku.

Początkowo może być to niezauważalne, ponieważ dysk ma pewną ilość zapasowego miejsca i elektronika dysku automatycznie zastępuje uszkodzone miejsce rezerwowym. Jednakże uderzenie głowicy o talerz powoduje odkruszenie się drobin lakieru, które obijają się potem wewnątrz dysku, powodując kolejne uszkodzenia.

Błędy logiczne powstają podczas niespodziewanych wyłączeń lub resetów komputera. Prowadzą one zazwyczaj do utraty lub uszkodzenia danych, wykorzystywanych w momencie, w którym nastąpił nieplanowany restart. Czasem może to być plik, który właśnie edytowaliśmy, a czasem pliki systemowe, których brak uniemożliwi uruchomienie Windows. Krótki graf przedstawiający co powinniśmy zrobić w razie wykrycia awarii:



Naprawę za pomocą CHKDSK można naprawić w następujący sposób. Klikamy nadany dysk (prawym przyciskiem myszki) po czym wykazuje menu, wybieramy Właściwości. Po czym otwiera się okno i szukamy zakładki Narzędzia ( Tools), klikamy na „Sprawdź teraz". Zaznaczamy obie opcje w następnym oknie dialogowym i rozpoczynamy proces naprawy.
Można również w inny sposób za pomocą okna cmd. W tym przypadku start/ uruchom wpisujemy cmd ( Vista i Windows 7 uruchamiamy w trybie administratora), wpisujemy polecenie:

chkdsk /F np. chkdsk C: /F.
Istnieją również inne programy do naprawy błędów logicznych na dysku:
- Paragon Drive Copy,
- HDD Regenerator w pakiecie Hiren`s Boot,
- czy MHDD.

3. Zakładamy partycje.

Krótka nota na temat partycji i ich typach:
- partycja podstawowa- jest to partycja używana do instalowania systemów i przechowywania danych. Na każdym dysku musi istnieć co najmniej jedna partycja podstawowa, ale nie może i nie powinno być ich więcej aniżeli cztery.
- partycja rozszerzona- partycja używana do przechowywania danych. Jest ona tworzona w obrębie dysku obok partycji podstawowej. W każdej z niej możemy tworzyć partycje logiczne.
- dysk logiczny- jest tworzony w obrębie partycji rozszerzonej. Pozwala ona na instalowanie systemów oraz przechowywanie danych. Natomiast w przeciwieństwie do partycji podstawowej możemy tutaj tworzyć nieograniczoną ilość partycji.

Partycje możemy tworzyć za pomocą różnych narzędzi. Przytoczę tutaj przykład za pomocą narzędzi systemowych jak i również za pomocą programu zewnętrznego Paragon Partition Magic 2010. Chciałbym nadmienić, że z reguły używanie narzędzi systemowych kończy się utratą danych jak i również praktycznie partycja ma stały rozmiar co w efekcie nie pozwala na dalszą jej modyfikację.

3.1. Za pomocą narzędzi systemowych

-w przypadku gdy mamy jedną partycję (co w szczególności jest to popularne przy nowych laptopach, ale nie w wszystkich) operacja wygląda następująco:
Start/ Panel sterowania/ System i zabezpieczenia/ Narzędzia administracyjne/ Utwórz i sformatuj partycję dysku twardego.



Następnie prawym klawiszem myszki na przestrzeń, którą chcemy zmniejszyć i wybieramy zmniejsz wolumin:



Po czym trwa badanie o ile może zostać zmniejszony wolumin i mamy następująco:



System sam wytyczył o ile możemy zmniejszyć wolumin. Możemy tutaj sobie zmienić ilość , ale tylko i wyłącznie w dół czyli nie możemy sobie zwiększyć. Naciskamy na zmniejsz i mamy utworzony nowy wolumin czyli partycję.

3.2. Za pomocą programu zewnętrznego czyli jak wspomniałem Partition Magic 2010



- Create partition- oznacza tworzenie nowej partycji,
- Delete partiotion- usuwamy partycje,
- Resize partition- zmieniamy rozmiar poprzez jej rozszerzenie,
- Merge partition- w sumie najciekawsza, bo możemy połączyć partycje co niestety nie mamy możliwości w narzędziach systemowych.

Wszystkie pozostałe funkcje możemy dokonać w narzędziach systemowych, ale niekoniecznie dlatego bardziej skupię się na narzędziach zewnętrznych.
A więc zaczynamy:
Uruchomienie programu:



Następnie przystępujemy do tworzenia partycji.



Na czerwono został zaznaczony suwak za pomocą, którego możemy domyślnie zmieniać rozmiar partycji a nie jak nam narzędzia systemowych, które nakazują. Po czym next



Tutaj widzimy i możemy sobie wybrać jaki rodzaj partycji chcemy (ja utworzę jako NTFS, ponieważ jest odporny na powstawanie zagubionych klastrów i bad sektorów logicznych oraz dokumentów skrzyżowanych.). W volume label nazywamy partycję jak uważasz ja nazwałem Cosik. Następnie next



Zaznaczamy Yes i next. Zaczyna nam się tworzyć partycja. Program prosi nas o restart czyli zgadzamy się



Komputer sam się uruchamia i nie musimy nic już robić, bo program tworzy za nas uprzednio przez nas zaplanowaną partycję.



Czekamy aż cały proces się zakończy. I mamy efekt utworzenia dwóch partycji włącznie systemową bez utraty systemu.



Istnieją również inne programy służące do tworzenia i/lub zarządzaniem partycji, które można pobrać z strony ( w przypadku gdy ktoś nie chce się nastawić na aplikacje płatne):

http://www.pobieralnia.pl/kategoria-214-...dysku.html

3.3. W przypadku gdy chcemy połączyć lub zwiększyć partycje a mamy na niej dane tutaj niestety nie możemy posłużyć się narzędziem systemowym (choć niekoniecznie, ale praktycznie chcąc zwiększyć partycję systemową nie ma takiej możliwości. Być może system dopuści nas do zwiększenia partycji innej aniżeli systemowa, ale tutaj musimy się liczyć z utratą danych). Za pomocą Partition Magic 2010 pokażę jak można połączyć i/lub zwiększyć partycję bez utraty danych (z tym, że zalecam zrobienie kopii danych, bo nigdy niewiadomo co może się wydarzyć. Jeszcze nigdy się mi to nie zdarzyło utratą danych, ale trzeba dmuchać jak to się mówi na zimne )

A więc przystępujemy do zwiększenia partycji systemowej (tutaj przykład, ale możemy stosować do innych patycji), bo akurat tutaj potrzebujemy zwiększenia partycji i zabrakło nam miejsca.

W tym przypadku zaznaczamy opcję resize partition w menu głównym programu Partition Magic i zaczynamy:



Zaznaczamy w tym przypadku patycję c: ponieważ tą będziemy zwiększać po czym next:



I znowu suwakiem manewrujemy o jaką ilość chcemy zwiększyć partycję



Zaznaczamy Yes i po czym komputer poprosi o restart. Po czym komputer zacznie się uruchamiać i zacznie się proces. Czekamy aż wszystko automatycznie się zakończy i mamy problem z głowy. I efekt mamy taki, że mamy zwiększoną partycję systemową bez utraty systemu i danych na partycji, która była zmniejszona (pamiętając ile mamy danych, aby nie przekroczyć limitu).



Nie będę pokazywać jak usuwać partycję, ale jest to analogiczne do tworzenia partycji. Natomiast pokaże jak scalić z sobą partycję bez utraty danych na dysku.
Tak więc uruchamiamy program Partition Magic 2010. Zaznaczamy opcję Merge Partition i zaznaczamy najpierw, którą partycję chcemy połączyć:



Po czym w następnym oknie zaznaczamy następną partycję, którą chcemy scalić:



W Folder name znajduje się nazwa gdzie będą dane na temat połączenia partycji. Możemy nazwać folder jak chcemy.



Po czym ukazuje nam się jak będzie wyglądać partycja w całości



Oczywiście akceptujemy Yes, next po czym proces się rozpoczyna. Program prosi nas o restart maszyny na co się zgadzamy i czekamy aż program zakończy sam działanie. I efekt mamy połączoną partycję w całość bez utraty danych.

4. Defragmentacja dysku.

Następnym etapem ważnym aby dbać o kondycję dysku jest jego defragmentacja co powoduje zwiększenie wydajności dysku. Tutaj również możemy posłużyć się za pomocą narzędzi systemowych jak i również narzędzi z zewnątrz. Jest to na tyle ważne, ponieważ w miarę użytkowania dysku zapisujemy dane jak i również usuwamy co w efekcie powoduje fragmentacje dysku i wpływa na coraz to powolniejsze jego działanie. Ma to wpływ na powolne uruchamianie się systemu jak i również programów. Niestety ma to też wpływ na wyszukiwanie danych znajdujących się na dysku.
Krótka teoria na temat zapisywania danych. Pliki są zapisywane na dysku w pierwszych wolnych klastrach (najmniejsza jednostka pojemności w systemie plików. Klaster może przechowywać tylko jeden plik), których system znajdzie. Bardzo często zdarza się, że pierwszy klaster jest zbyt mały, aby pomieścić plik jest on rozbijany na kilka części co przyczynia się do podziału na kilka części w odległych od siebie odstępach.



Rysunek przedstawia zasadę działania układania klastrów powodując fragmentację dysku.

W przykładzie posłużę się procesowi defragmentacji za pomocą narzędzi systemowych jak i również zastosuję defragmentację za pomocą narzędzi zewnętrznych.
W przypadku wykorzystania narzędzi systemowych stosujemy:
Start/ Uruchom /Uruchom /wpisujemy polecenie cmd (w przypadku systemu Vista lub Windows 7 uruchamiamy w trybie administratora). Gdy widzimy okno wiersza poleceń wpisujemy polecenie:
Defrag c: (w tym przypadku będzie proces defragmentacji woluminu C: )



Rozpoczyna się proces defragmentacji i czekamy na zakończenie. Oto efekt zakończenia działania defragmentacji za pomocą systemu.



Po zakończeniu wpisujemy polecenie exit i na tym koniec.

W przypadku narzędzi zewnętrznych posłużę się programem PerfectDisk. Zasada działania programów zewnętrznych jest teoretycznie taka sama, różnice mogą występować w umieszczeniu poszczególnych funkcji.

Okno programu wygląda następująco:



Mamy do wyboru trzy opcje:
- SMARTPlacement- czyli wykonuje wszystkie opcje defragmentacji. Powinno się stosować gdy uruchamiamy po raz pierwszy defragmentację dysku,
- Consolidate Free Space- scala obszary zapisu dysku przez likwidację wolnych miejsc,
- Defrag Orly- wykonujemy tylko defragmentację dysku.
W przypadku gdy już nasz dysk został pofragmentowany pozostaje nam uporządkowanie plików systemowych podczas włączenia systemu. W tym przypadku stosujemy z polecenia „System files”. Akceptujemy polecenia, które będą nas komunikować po użyciu tej opcji. Następuje restart systemu (mamy do wyboru teraz lub przy ponownym uruchomieniu nastąpi defragmentacja plików systemowych). Po czym program sam uporządkuje pliki systemowe i czekamy aż operacja się zakończy. System uruchamia się automatycznie i praktycznie mamy dysk pofragmentowany.

Istnieją również inne programy do defragmentacji dysku, które są dostępne na stronie:
http://www.pobieralnia.pl/kategoria-50-n...stemu.html

---

5. Backup danych/ systemu.

Ważnym elementem, który nie należy bagatelizować jest archiwizowanie danych, które znajdują się na naszym dysku. Niestety awaria dysku może zdarzyć się w najmniej dla nas odpowiednim momencie. Przy czym uważam, gdy będziemy się stosować do powyższych wskazówek nie powinno nas to zaskoczyć, chyba że sami spowodujemy awarię. Gdy utracisz tylko dane systemowe praktycznie nic nie tracisz oprócz straconego czasu na ponowna instalację systemu i programów z których korzystałeś. W najgorszym przypadku możesz utracić dane typu zdjęcia, dokumenty itd., które przechowujesz na uszkodzonym dysku możesz już praktycznie utracić je bezpowrotnie. Możemy oczywiście zastosować odzyskiwanie danych poprzez specjalistyczne programy, ale to już osobny dział nad którym będę pracować. W tym przypadku aby nie tracić czasu na instalowanie systemu można zastosować tzw. Backup systemu czyli utworzenie obrazu systemu oryginalnie zainstalowanego z programami, których używasz na co dzień. Przyczynia się to do natychmiastowej reinstalacji systemu w przypadku awarii lub infekcji systemu.

W moim przykładzie posłużę się programem Paragon System Backup 2010.
Gdy jest już zainstalowany program i jego ponownym uruchomieniu wraz systemem zauważymy okno:
Z tekstem „Create a new storage location”. Po akceptacji zostanie ukazane nam nam nowe okno z wyborem:



W tym czasie program będzie czekać, aż podłączysz dysk zewnętrzny lub inne urządzenie na którym chcesz przechować dane z Twojego komputera. Program automatycznie wykryje urządzenia pamięci masowej.



Klikamy przycisk Approve, aby zaakceptować wybór. Możemy go zmienić klikając na



Z tym, że wybór przez program jest wyborem optymalnym pod względem wolnej przestrzeni potrzebnej na kopie zapasową.
Kolejny etap program wskaże nam okno z możliwością z jaką częstotliwością chcemy robić backup:



Domyślnie „every week”- oznacza co tydzień a jego domyślna liczba snapshotów to 4 co oznacza, że będą przechowywane 4 ostatnie kopie zapasowe.
Gdy klikniemy „every week” ukaże nam się menu:



z którego możesz wybrać backup codziennie, co miesiąc lub wykonywanie go nieautomatycznie.
Gdy naciśniemy „no more than four recent snapshots”:



Możesz wybrać ile chcesz przechowywać ilość snapshotów od 1- 3.
Gdy już mamy ustalone swoje ustawienia klikamy next i zaczyna się proces. Ukazuje nam się okno z postępem naszego procesu:



Czekamy na koniec procesu. Teraz możemy cieszyć się pomyślnie zrobionym obrazem systemu na przyszłość.



Możemy również nie korzystając z całego procesu jaki był przedstawiony wcześniej z tym, że niestety nie mamy możliwości wyboru ilości snapshotów, automatyzacji itp., ale niekoniecznie jest to złe ma swoje plusy przynajmniej dla mnie.
Otwieramy program i wybieramy:



Następnie ukazuje nam się następne okno:


1. Oznacza jaką nazwę ma backup bądź możemy nadać sobie sami,
2. Wybieramy folder docelowy na dysku twardym gdzie chcemy umieścić nasz backup,
3. Możemy również wybrać gdy chcemy połączyć się inna lokalizacją poprzez sieć,
4. Zaznaczamy, które partycje mają być wykorzystane na backup.



Naciskamy Backup Now i następuje proces.
Czyli możemy być zadowoleni, bo jesteś praktycznie zabezpieczony w razie jakiej kolwiek ewentualności bądź awarii dysku.

No i stało się mamy najgorszy scenariusz awaria systemu, ale teraz nie musimy się obawiać, ponieważ mamy już kopie zapasową systemu. Teraz pozostaje nam tylko i wyłącznie skorzystać z kopii zapasowej i nie musimy instalować systemu wraz z programami włącznie ( o ile to zrobiłeś).
Czyli uruchamiamy program Paragon System Backup wybieramy:



Następnie rozwijamy listę, naciskamy „Restore the snapshot”:



Oczywiście zgadzamy się na przywrócenie kopii systemu:



Program prosi o restart komputera i następuje proces odzyskania całego systemu kopii, którą utworzyliśmy wraz z wszystkimi danymi, programami jakie mieliśmy uprzednio.
Czekamy aż program zakończy proces i cieszymy się nowym systemem w krótkim i mało pracochłonnym czasie.
Od tej chwili możemy cieszyć się gotowym świeżym systemem.


Ważne!

W przypadku gdy system operacyjny nie chcę się w ogóle włączyć powyższa procedura nas nie interesuje i nie jest dla nas praktyczna. Z tym jeżeli chcemy odzyskać dane z kopii zapasowej należy posłużyć się środowiskiem odtworzeniowym Paragon System Backup.
Podczas włączenia komputera naciskamy F6 i wywołujemy graficzną konsolę odzyskiwania za pomocą, której wskażesz plik kopii zapasowej. Oczywiście musimy mieć podłączony napęd (gdzie mamy kopie) do komputera. Postępujemy zgodnie z komunikatem i sprawa załatwiona oczywiście pamiętając, że nie masz uszkodzeń mechanicznych.

Mam nadzieję, że porada przyda się komuś i będzie skuteczna. Może jakieś sugestie bądź dodatki będą mile widziane
Pzdr for All

Witam,

W przypadku laptopów zakres temperatur jest taki sam?

- Poniżej 50°C – możemy uznać za prawidłową temperaturę dysku,
- Pomiędzy 50- 60°C- jest to podwyższona temperatura dysku. W tym wypadku może nastąpić zwiększone zużycie dysku,
- Powyżej 60°C- jest to już wysoka temperatura w wyniku czego istnieje duże ryzyko awarii dysku.

Ponoć laptopy są przystosowane do ciut wyższej temperatury niz PC - czyli dyski tez powinny?

pozdrawiam

Hej.
Tak masz rację laptopy mają inną konstrukcję przez co zakres temperatur jest ciut nieco inny, ale jak podałem jest to orientacyjny zakres temperatury dysku (dla orientacji użytkownika), aby miał jakieś pojęcie w zakresie temperatur.
Pozdrawiam również Fishu